Was is het basisinkomen?

Een basisinkomen is een onvoorwaardelijk inkomen, gegeven of gegarandeerd door de overheid aan de burgers. Het is hoog genoeg om zonder luxe van te leven. Bij een lager bedrag wordt wel gesproken van een gedeeltelijk basisinkomen.

De invoering voor een basisinkomen kan uit verschillende overwegingen worden gemotiveerd. Veel gehoorde motieven voor een basisinkomen zijn:

• fundamentele mensenrechten (recht op leven, aandeel in natuurlijke rijkdommen);
• idealistische motieven (vrijheid, lossere band tussen werk en inkomen, inkomensnivellering);
• sociale motieven (armoedebestrijding, vermijding van stigma's, tegengaan van uitbuiting);
• economische motieven (bevordering kleinschaligheid, evenwichtigere arbeidsverdeling, stimulering lokale economie);
• emancipatoire motieven (waardering van traditioneel door vrouwen verrichte werkzaamheden);
• ontwikkelingsmotieven (basisinkomen als ontwikkelingshulp, universeel basisinkomen);
• praktische overwegingen (eenvoud, vermijding van willekeur en bureaucratie).

Het basisinkomen kent ook tegenstanders. Een veel gehoord argument is dat een basisinkomen ertoe zou leiden dat een (te groot) deel van de bevolking zou kiezen om geheel niet te gaan werken of zelfs geen opleiding meer te gaan volgen¹. Dit argument is vooral gebaseerd het beeld dat werk het aller hoogste goed is om voor te leven en op het angst beeld dat mensen niet meer gaan werken als er een onvoorwaardelijk basisinkomen is. Het is dus gebaseerd niet op een fundamentele onderzoek.

Een basisinkomen geldt voor iedereen: gehandicapten, werkenden, studenten, werkzoekende, ambtenaren, zelfstandigen, vrije beroepen. Een volledig basisinkomen zou in principe alle sociale toelagen overbodig maken zoals kindervergoedingen, studiebeurzen, leeflonen, en uitkeringen bij ziekte, werkloosheid en pensionering. Bij een gedeeltelijk basisinkomen kunnen bepaalde toelagen (bv. bij werkloosheid, ziekte, pensioen) worden vervangen door een variabele aanvulling op het basisinkomen, daarmee zou men echter het voordeel van eenvoud en minder bureaucratie grotendeels verliezen. Met een basisinkomen kan men het minimumloon afschaffen en het loon zou een aanvulling worden op het basisinkomen. Als gevolg hiervan zouden de loonkosten voor de werkgever significant kunnen dalen en de productiekosten van binnenlandse goederen en diensten hierdoor af. Door het optrekken en geleidelijk gelijkschakelen van de BTW-tarieven kunnen de verkoopprijzen naar het actuele peil opgetrokken worden en het zijn die meeropbrengsten die toelaten het basisinkomen (voor een groot deel) te financieren.

In Nederland werd het basisinkomen op de politieke agenda gezet door D66 en de PPR, die later samen met de PSP, CPN en EVP opging in GroenLinks. Het onderwerp stond aanvankelijk ook bij deze nieuwe partij in de belangstelling.[4] Het basisinkomen wordt nog steeds gesteund door De Groenen.

De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) bepleitte in 1985 de invoering van een gedeeltelijk basisinkomen.

De AOW kan als een basisinkomen voor ouderen worden beschouwd, alleen niet voor ouderen die voor langere tijd in het buitenland hebben gewoond, omdat zij normaliter slechts AOW opbouwen over de jaren dat zij in Nederland wo(o)n(d)en.

De Wet Inkomensvoorziening Kunstenaars komt dicht in de buurt van een basisinkomen voor een specifieke beroepsgroep, evenals een vergelijkbare voorziening voor topsporters. Deze zijn echter niet geheel onvoorwaardelijk.

Een van de grootste propagandisten voor het basisinkomen is politiek activiste Saar Boerlage. Zij was vele jaren voorzitter van de Vereniging Basisinkomen.

In België is het basisinkomen door een aantal groene partijen in hun programma opgenomen; zie bijvoorbeeld het programma van de Vlaamse partij Agalev in de jaren '80. In het programma van de Belgische beweging Vivant (Voor Individuele Vrijheid en Arbeid in een Nieuwe Toekomst), opgericht door Roland Duchâtelet, staan het basisinkomen voor elke volwassene en de directe democratie centraal. Aan de winnaars van het spel Win for Life van de Nationale Loterij een basisinkomen toegekend van 1000 euro per maand. De hoogleraar Philippe van Parijs http://nl.wikipedia.org/wiki/Philippe_van_Parijs (Louvain-la-Neuve) geldt wereldwijd als een autoriteit m.b.t. het basisinkomen¹. In Duitsland is op dit moment een onvoorwaardelijk basisinkomen op de politieke agenda gezet door Susanne Wiest.

Behalve Susanne Wiest is in Duitsland een grote beweging die zich inzet voor een onvoorwaardelijk basisinkomen. Hier volgen aantal linken en kijk vooral ook naar de film met straat interviews waar de volgende vraag word gesteld "Wat ga je doen als je gegarandeerd een inkomen zal hebben waar je van kan leven?"

• TV: http://www.grundeinkommen.tv/blog
• Duitse centrale website: http://www.grundeinkommen.de
• Film: http://www.kultkino.ch
• 'Linkse kritiek': http://www.junge-linke.org

In Namibiëis een gedurfd proefproject gestart met Basic Income Grant:

• Minister Geingob van Namibië steunt de Basic Income Grant (BIG)
• Basic Income Grant: "Laat anderen proeven wat wij hebben geproefd"
• Arbeiders en jeugd Namibië zijn voorstander van BIG

Website BIG Coalition Namibia: http://www.bignam.org Verder zijn er over de hele wereld nationale organisaties die zich bezighouden met het basisinkomen. Zij zijn aangesloten bij het Basic Income Earth Network (BIEN), dat om het jaar een wereldcongres over het basisinkomen organiseert. In 1998 werd het BIEN-congres in Amsterdam gehouden, verzorgd door de Vereniging Basisinkomen en de Universiteit van Amsterdam¹.

¹ bron: wikipedia.nl